Masz pomysł na wydruk, zepsutą część albo gotowy model pobrany z sieci i chcesz zamówić jedną lub kilka sztuk? Zanim klikniesz „wyślij”, warto wiedzieć, jak przygotować plik do druku 3D. Dzięki temu wycena będzie szybka, a wydruk wyjdzie taki, jak sobie wyobrażasz. W tym poradniku przechodzimy krok po kroku przez formaty plików i najczęstsze błędy w modelach. Omawiamy też sytuację, w której pliku w ogóle nie masz, bo to również da się rozwiązać. Na koniec podpowiadamy, kiedy wystarczy szybka wycena na stronie, a kiedy lepiej wysłać indywidualne zapytanie.

Najpierw ustal, co masz w ręku

Od tego zależy cała dalsza droga. Osoby zamawiające pojedyncze sztuki zwykle są w jednej z czterech sytuacji:

  • Masz gotowy model 3D (np. STL, OBJ, STEP). Może być własny, zrobiony przez projektanta albo pobrany z serwisu z modelami. Wystarczy go sprawdzić i wysłać.
  • Masz rysunek lub szkic z wymiarami. Na jego podstawie trzeba przygotować projekt 3D.
  • Masz samo zdjęcie. Potrzebny jest projekt, a do tego dodatkowe wymiary.
  • Masz fizyczny przedmiot, np. pękniętą część, którą trzeba odtworzyć. Tu w grę wchodzi pomiar i projekt albo skanowanie 3D.

Jeśli masz plik, czytaj dalej po kolei. Jeśli nie, możesz od razu przejść do sekcji o tym, co zrobić bez pliku.

Jaki format pliku do druku 3D wybrać

Drukarka 3D nie korzysta bezpośrednio z plików z programów graficznych. Model najpierw trafia do programu zwanego slicerem, który „kroi” go na warstwy. Do tego potrzebny jest plik z bryłą 3D. Najczęściej spotkasz poniższe formaty.

STL – standard, który przyjmie każdy

STL to najpopularniejszy format w druku 3D. Opisuje kształt za pomocą siatki trójkątów. Warto pamiętać o dwóch jego cechach:

  • Nie zapisuje jednostek. Plik mówi tylko „100”, a nie „100 mm” czy „100 cali”. Jeśli projektowałeś w calach, model po wczytaniu jako milimetry może okazać się ok. 25 razy mniejszy. Przy projekcie w metrach będzie z kolei tysiąc razy za mały albo za duży. Dlatego zawsze podaj w zamówieniu docelowe wymiary.
  • Jakość zależy od eksportu. Przy zbyt zgrubnym eksporcie okrągłe otwory i zaokrąglenia zamieniają się w wielokąty. W programach CAD zwykle można ustawić dokładność eksportu. Przy małych, precyzyjnych częściach wybierz wyższą.

OBJ i 3MF – gdy liczy się kolor lub kilka obiektów

OBJ to również siatka trójkątów, ale może zawierać informację o kolorach i teksturach. Często spotkasz go przy modelach z programów graficznych i przy skanach. 3MF to nowszy format, który zapisuje jednostki, kilka obiektów w jednym pliku i dodatkowe ustawienia. Oba nadają się do zamówienia wydruku.

STEP – najlepszy, gdy część ma pasować

STEP (.step, .stp) to format z programów inżynierskich (CAD). Zamiast trójkątów zapisuje „prawdziwą” geometrię: idealne okręgi, płaszczyzny i dokładne wymiary. Zamawiasz część techniczną, np. obudowę, uchwyt albo element, który ma wejść na wałek lub śrubę? Jeśli masz do niej plik STEP, wyślij właśnie jego. Łatwiej w nim sprawdzić wymiary i w razie potrzeby nanieść drobną poprawkę, np. powiększyć otwór.

Prosta zasada: masz STEP, wyślij STEP (dodatkowo możesz dołączyć STL). Masz tylko STL, też jest dobrze, ale dopisz wymiary kluczowych miejsc. PDF, JPG czy rysunek 2D z rzutami to dokumentacja, a nie model. Na ich podstawie trzeba najpierw zrobić projekt 3D.

Błędy w modelu, które blokują wydruk albo wycenę

Model, który ładnie wygląda na ekranie, nie zawsze nadaje się do druku. Oto najczęstsze problemy:

  1. Nieszczelna siatka, czyli dziury w modelu. Bryła do druku musi być „wodoszczelna”, czyli zamknięta ze wszystkich stron. Przy dziurze w siatce slicer nie wie, co jest w środku, a co na zewnątrz. Efekt to brakujące ścianki albo błąd przy automatycznej wycenie.
  2. Model złożony z samych powierzchni. Modele z gier, animacji czy wizualizacji często mają ścianki o zerowej grubości. Na ekranie wyglądają dobrze, ale fizycznie nie da się ich wydrukować.
  3. Odwrócone normalne i przenikające się bryły. Normalne to informacja, która strona trójkąta jest „na zewnątrz”. Bywa, że są odwrócone albo model składa się z kilku nachodzących na siebie brył. Wtedy program może źle policzyć objętość, a to wpływa i na cenę, i na jakość wydruku.
  4. Zła skala. O jednostkach w STL pisaliśmy wyżej. Zanim wyślesz plik, porównaj wymiary w podglądzie z tym, czego oczekujesz.
  5. Za cienkie ścianki i detale. Każda drukarka ma swoje ograniczenia. W popularnej technologii FDM (druk z topionego filamentu) ścianki cieńsze niż około milimetra i drobne napisy mogą się nie wydrukować albo być bardzo kruche. Jeśli coś ma być cienkie, napisz o tym. Wtedy można dobrać inną technologię albo pogrubić newralgiczne miejsca.
  6. Brak luzów w elementach, które mają do siebie pasować. Dwie części zaprojektowane „na zero” (otwór 10 mm na wałek 10 mm) po wydruku zwykle nie wejdą jedna w drugą. Potrzebny jest luz, najczęściej rzędu kilku dziesiątych milimetra. Jego wielkość zależy od technologii i tego, czy połączenie ma być ciasne, czy swobodne.
  7. Model większy niż pole robocze drukarki. Duże przedmioty trzeba podzielić na części i połączyć po wydruku. Da się to zrobić, ale warto zaznaczyć to już przy wycenie.

Jak samodzielnie sprawdzić plik przed wysłaniem

Nie musisz być specjalistą, żeby wyłapać większość problemów. Wystarczy darmowy slicer, np. PrusaSlicer albo UltiMaker Cura.

  1. Wczytaj plik i sprawdź wymiary (szerokość, głębokość, wysokość) w milimetrach.
  2. Zwróć uwagę na ostrzeżenia. Slicery zwykle informują o błędach siatki, a część z nich potrafi je automatycznie naprawić.
  3. Pokrój model i przejrzyj podgląd warstw. Jeśli jakaś ścianka znika albo w środku pojawiają się dziwne puste miejsca, model ma błąd.
  4. Zmierz najważniejsze miejsca: otwory, grubość ścianek i elementy, które mają z czymś współpracować.
  5. Zapisz krótką notatkę do zamówienia. Napisz w niej, do czego służy część i ile sztuk potrzebujesz. Dodaj, czy ma być wytrzymała, odporna na temperaturę lub wodę i czy liczy się wygląd.

Ta notatka bywa ważniejsza niż sam plik. Ten sam kształt można wydrukować z różnych materiałów i w różnej jakości, a od tego zależy cena. Więcej o tym, co wpływa na koszt, przeczytasz w artykule ile kosztuje wydruk 3D na zamówienie.

Nie chcesz się w to zagłębiać? Wyślij plik z opisem jako indywidualne zapytanie. Wtedy model obejrzy człowiek, a nie tylko automat.

Nie masz pliku? Trzy drogi do wydruku

Masz szkic lub rysunek

To najprostszy przypadek, bo na podstawie szkicu można przygotować model 3D. Żeby projekt powstał szybko i bez wielu poprawek, przygotuj:

  • wszystkie ważne wymiary, najlepiej w milimetrach,
  • informację, które wymiary są krytyczne, a które mogą być „mniej więcej”,
  • opis, z czym część się łączy i w jakich warunkach będzie pracować.

Odręczny rysunek na kartce jest w porządku. Liczą się wymiary, nie estetyka.

Masz tylko zdjęcie

Zdjęcie dobrze pokazuje kształt, ale nie daje wymiarów. Jeśli to możliwe, zrób kilka zdjęć z różnych stron, prostopadle do przedmiotu, z linijką lub suwmiarką w kadrze. Dopisz też wymiary, które da się zmierzyć. Na podstawie samej grafiki z internetu da się zaprojektować coś „w tym stylu”. Nie da się natomiast odtworzyć części, która musi gdzieś dokładnie pasować.

Masz fizyczny przedmiot

Tu są dwie metody, które często się łączy:

  • Pomiar i projekt sprawdzają się przy częściach mechanicznych o regularnych kształtach: wspornikach, zaślepkach, kołach zębatych czy obudowach. Projekt od zera daje idealne okręgi i płaszczyzny. Przy okazji można wzmocnić miejsce, które pękło.
  • Skanowanie 3D lepiej się sprawdza przy kształtach nieregularnych i trudnych do zmierzenia, takich jak figurki, elementy dopasowane do dłoni czy mocno zaokrąglone obudowy. Skan daje siatkę, którą zwykle trzeba jeszcze oczyścić. Przy częściach technicznych często trzeba ją też przerobić na dokładny model.

Jeśli część jest pęknięta, zachowaj wszystkie kawałki. Nawet połamane pomagają odtworzyć wymiary. Szczegółowo opisaliśmy to w poradniku o tym, jak odtworzyć zepsutą plastikową część drukiem 3D.

Wycena na stronie czy indywidualne zapytanie?

Prostą wycenę uzyskasz bezpośrednio na stronie internetowej, a bardziej skomplikowane zlecenia wyceniamy indywidualnie, od ręki. Jak wybrać właściwą drogę?

Wycena na stronie wystarczy, gdy:

  • masz gotowy, sprawdzony plik 3D,
  • zamawiasz jedną lub kilka sztuk tego samego modelu albo krótką serię,
  • nie masz szczególnych wymagań co do wytrzymałości, temperatury czy dokładności,
  • model nie wymaga dzielenia na części.

Napisz do nas indywidualnie, gdy:

  • nie masz pliku i potrzebujesz projektu lub skanu 3D,
  • część ma pasować do innej albo pracować pod obciążeniem, w cieple lub na zewnątrz,
  • zamawiasz kilka różnych elementów, które składają się w całość,
  • nie wiesz, jaki materiał wybrać,
  • slicer pokazuje błędy w modelu albo przedmiot jest bardzo duży,
  • masz plik STEP i chcesz wprowadzić poprawki przed drukiem.

W razie wątpliwości lepiej zapytać. Krótka wiadomość ze zdjęciem i opisem często oszczędza kilku rund poprawek. Pełny zakres tego, czym się zajmujemy, czyli drukowanie 3D, projektowanie i skanowanie 3D, znajdziesz na stronie naszych usług. Pamiętaj też, że druk 3D sprawdza się właśnie przy pojedynczych sztukach i małych seriach. Nie potrzebujesz formy ani minimalnego nakładu, więc zamówienie jednej części to zupełnie normalna sprawa.

Najczęstsze pytania

Czy mogę zamówić wydruk modelu pobranego z internetu?

Technicznie tak, o ile model jest poprawny. Warto jednak sprawdzić licencję, na jakiej autor go udostępnił. Część modeli można drukować tylko do użytku prywatnego, bez sprzedaży. Jeśli planujesz wykorzystać wydruki w firmie lub je sprzedawać, upewnij się, że licencja na to pozwala.

Czy skan zrobiony aplikacją w telefonie nada się do druku?

Do figurek, ozdób czy przedmiotów, w których liczy się ogólny kształt, często wystarczy. Do części, które muszą dokładnie pasować do innych elementów, dokładność takiego skanu jest zwykle za mała. Mimo to warto go dołączyć do zapytania jako podgląd, razem z wymiarami zmierzonymi suwmiarką.

Czy kilka różnych części wysłać w jednym pliku, czy osobno?

Bezpieczniej wysłać każdą część jako osobny plik i w nazwie albo opisie podać, ile sztuk potrzebujesz. W jednym pliku łatwo pomylić ilości. Zdarza się też, że złożenie zapisane jako jedna bryła wydrukuje się jako jedna sklejona część.

Artykuł przygotowany za pomocą narzędzi AI, przeczytany i zweryfikowany przez autora.